Pyrga (Çamlıbel), Lefkoşa

By Fania Andreou - July 29, 2017

Kıbrıs'ın Karma köyleri gezimizi bu hafta Pirga köyünde gerçekleştirdik. Köyün Batısında Korno köyü (yaklaşık olarak 3,5 km uzağında) ve Kuzeydoğusunda Ayia Anna köyü (yaklaşık olarak 6,5 km uzağında) bulunmaktadır. Yaklaşık olarak 5 kilometre uzağında Kuzeydoğusunda Komşu köyü olan Psevda köyü bulunmakta, aynı şekilde 25 km uzağında Larnaka şehri ve 30 km uzağında da Lefkoşa bulunmaktadır.

Rakımı 270 metredir ve Appiyatzi, Sinova, Vasioti, Evgali, Stavris, Viklia ve Pipi dağlarıyla çevrilidir. Bu yüzden köye giden patikalardan birini seçecek olan insanları hayran bırakacak yemyeşil sihirli bir manzara oluşturmaktadır. Köyün tam da bu yukarıda bahsedilen dağlarla çevrili olmasından dolayı, köyün başlıca ürünleri olan: buğday, patates, çeşitli sebzeler, turunçgiller, zeytin, harnup ve az miktarda bakliyatın (özellikle börülce) üretildiği verimli bir vadi oluşmaktadır. Çok çeşitli yabani bitki örtüsünün tüm haşmetleriyle yayıldığı büyük miktarda devlet ve özel arazisi ekilmemiş, oluruna bırakılmıştır. Çam, aorato, ayrelli, tremithi, sakız ağacı, mersin, aspahaltho, myrofore, mazie, ksistarie, spatzia ve kekik köyde geziye çıkacak olanların rastlayacakları türlerden sadece birkaçıdır.

Köyde zaman içerisinde birçok nüfus dalgalanmaları görülmüştür. Eldeki bilgilere göre resmi nüfus sayımı aşağıda belirtilmektedir:

1881	202	sakin
1892	196	sakin
1901	182	sakin
1911	199	sakin
1921	224	sakin
1931	223	136 Kıbrıslı Rum ve 87 Kıbrıslı Türk
1946	396	298 Kıbrıslı Rum ve 98 Kıbrıslı Türk
1960	381	273 Kıbrıslı Rum ve 108 Kıbrıslı Türk
1973	281	Tümü Kıbrıslı Rum
1976	363	sakin
1982	358	sakin
1992	382	sakin
2001	572	sakin

Savaşın sonrasında, Pirga'nın Kıbrıslı Türk sakinleri köylerini terk ederek karma olmayan komşu Kıbrıslı Türk köylerine yerleşmişlerdir.

Köy Orta Çağ döneminde farklı isimlerle anılmıştır fakat bugünkü ismi Bizans döneminden gelmektedir. Köyün adının kökeniyle ilgili (Pirga veya Pirka) olarak iki farklı sebep belirtilmektedir. İlki -ve en olası görüleni- ismini bölgenin (Kokkinogi) kırmızı toprağından (Pirron) aldığıdır. Diğer görüşe göre ise ismin kaynağı bölgenin sık ormanları olduğu için sürekli olarak fırında çömlekçilik ve kömürcülük yapılmasıdır.

Köyün tarihi oldukça eskiye, antik dönem öncesine kadar gitmektedir. Bu bölgede ve bölgedeki mağaralarda gerçekleştirilen çeşitli arkeolojik bulgularla da bulunan kil heykeller, çömlekler, bozuk paralar, takı vs. ile kanıtlanmıştır. Günümüze kadar ulaşmış olan eski Orta Çağ kiliseleri de (Vasiliko Parekklisi, Ay. Marina, Panagia tis Stazousa) bu dönemin tarihiyle ilgili ne iyi örneklerdir.

Köyün temelleri, terkedilmekte olan ve yerlerine çağdaş, yazlık evlerin yapılmakta olduğu, bitevi, küçük, geleneksel kerpiçten yapılan veya kestane renkli kulpları olan evlerle çevrilidir. Görünüşe göre Pirga'nın yemyeşil manzarası çok erkenden fark edilmiş, çünkü birçok Larnaka ve Lefkoşa sakini köyü yazlık evlerini yapmak için uygun bulmuşlar.