Πύλα, Λάρνακα
Η Πύλα,
ένα χωριό με πλούσια ιστορία και αρχαιολογικούς χώρους αποτελεί μεικτό χωριό
μέχρι και σήμερα και βρίσκεται μόλις 12 χιλιόμετρα στα βορειοανατολικά της
πόλης της Λάρνακας. Στα νότια φτάνει μέχρι και τον κόλπο της Λάρνακας, ενώ από
συγκοινωνιακής άποψης συνδέετε στα βορειοανατολικά με το κατεχόμενο
τουρκοκυπριακό χωριό Πέργαμος (περίπου 4 χιλιόμετρα), και στα νοτιοδυτικά με
τον δρόμο Λάρνακας – Δεκέλειας (περίπου 5 χιλιόμετρα).
Μέσα από το οδοιπορικό μας που
πραγματοποιήθηκε την περασμένη εβδομάδα, είχαμε την ευκαιρία να ανακαλύψουμε
διάφορους αρχαιολογικούς χώρους αφού μας το επέτρεπε και ο όμορφος ηλιόλουστος
καιρός. Σημαντικά αξιοθέατα που θα μπορούσε ένας σημερινός επισκέπτης να δει σε
περίπτωση που βρεθεί στο χωριό είναι: ο μεσαιωνικός πύργος, το Μουσείο Λαϊκής
Τέχνης, το τουρκοκυπριακό τέμενος, το Πολιτιστικό Κέντρο, ο παλαιός Αστυνομικός
Σταθμός του χωριού αλλά ακόμα και η οργανωμένη παραλία. 
Όσον αφορά τώρα την ιστορία του, το χωριό
και η ονομασία του φαίνεται να υφίστατο από τα Μεσαιωνικά χρόνια ενώ σε
παλαιούς χάρτες βρίσκεται σημειωμένο με την ίδια ονομασία που μεταφέρει και
σήμερα, δηλαδή: Pila ή Pilla. Η
προέλευση της ονομασίας του χωριού δε, φαίνεται να είναι
Ελληνική έχοντας ως προέλευσή της την λέξη «πύλη» (δηλαδή «είσοδος») και αυτό
λόγω της φυσικής «εισόδου» που παρέχει η τοποθεσία του χωριού στην πεδιάδα της
Μεσαορίας. Είναι επίσης πιθανόν η ονομασία του να μην σχετίζεται με την
τοπογραφία του χωριού αλλά να διασώζει την ονομασία αρχαίου οικισμού που να
συνδέεται με τον αποικισμό της Κύπρου από Αρχαίους/Έλληνες.
Σύμφωνα με διάφορες ανασκαφές που έγιναν
στο χωριό οι ρίζες της Πύλας φαίνεται να φτάνουν μέχρι και στην Ύστερη Εποχή
του Χαλκού. Επιγραφές που επίσης βρέθηκαν στο χωριό μαρτυρούν πως εδώ βρισκόταν
ναός αφιερωμένος στο θεό Απόλλωνα. Ωστόσο, το χωριό υφίστατο και κατά τα
μεσαιωνικά χρόνια. Όπως αναφέρει ο Μας Λατρί, η Πύλα υπήρξε αρχικά ιδιωτικό
φέουδο ενώ αργότερα έγινε βασιλικό κτήμα. Τα μεσαιωνικά χρόνια είχε
κατασκευαστεί και ο πύργος που αναφερθήκαμε πρωτύτερα, ο οποίος είχε κρεμαστή
γέφυρα ή ξύλινη σκάλα. Ο πύργος της Πύλας μαζί με άλλους πύργους
(της Ξυλοφάγου, του Αλαμινού και του Κιτίου) αποτελούν μια αλυσίδα πύργων κατά
μήκος του κόλπου της Λάρνακας που αντικειμενικός σκοπός ήταν η κατόπτευση του
εχθρού και η έγκαιρη προειδοποίηση των κατοίκων για λήψη μέτρων. Πρόκειται για
ενετικά κτίσματα που όλα επέζησαν των μετέπειτα αιώνων, έστω κι αν μερικά
χρειάζονται την απαιτούμενη αναπαλαίωση.
Το 1425 όταν, σύμφωνα με τον Λεόντιο
Μαχαιρά, εισέβαλαν οι Σαρακηνοί στην περιοχή, δεν επιτέθηκαν στην Πύλα αλλά σε
γειτονικά χωριά. Το χωριό αποτέλεσε και βασιλική ιδιοκτησία κατά την
φραγκοκρατία ενώ κατά την περίοδο της βενετοκρατίας, αποτέλεσε κρατική
ιδιοκτησία και κατασχέθηκε από τους Τούρκους το 1570-71. Εκείνη την εποχή
φτάνουν και εγκαθίστανται στο χωριό Τούρκοι, οι οποίοι δεν κατάφεραν να
εκτοπίσουν τους Έλληνες κατοίκους όπως έγινε σε διάφορα άλλα χωριά και έτσι το
χωριό παραμένει μεικτό ακόμα και μετά την τουρκική εισβολή.
Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία, οι
πλήρεις απογραφές πληθυσμού έχουν ως εξής:
1881
|
378
|
κάτοικοι
|
1891
|
450
|
κάτοικοι
|
1901
|
485
|
κάτοικοι
|
1911
|
556
|
κάτοικοι
|
1921
|
604
|
κάτοικοι
|
1931
|
698
|
κάτοικοι
|
1946
|
866
|
598 Ελληνοκύπριοι και 268 Τουρκοκύπριοι
|
1960
|
961
|
618 Ελληνοκύπριοι και 343 Τουρκοκύπριοι
|
1973
|
1,074
|
586 Ελληνοκύπριοι και 488 Τουρκοκύπριοι
|
1976
|
679
|
όλοι Ελληνοκύπριοι
|
1982
|
812
|
κάτοικοι
|
1992
|
772
|
κάτοικοι
|
2001
|
1,379
|
κάτοικοι
|
Εδώ αξίζει να σημειωθεί ότι στις απογραφές
πληθυσμού των ετών 1976 και εξής (όπως φαίνεται και από τον πιο πάνω πίνακα),
περιελήφθησαν μόνο οι Ελληνοκύπριοι κάτοικοι του χωριού, αφού η καταμέτρηση των
Τουρκοκυπρίων κατοίκων της δεν ήταν εφικτή εξαιτίας της αρνητικής ατμόσφαιρας
που δημιουργήθηκε μετά την τουρκική εισβολή του 1974.
Φωτογραφίες από το οδοιπορικό μας
(Πατήστε πάνω στις φωτογραφίες για μεγέθυνση)
Πηγές:
- Κοινοτικό Συμβούλιο Πύλας, Λάρνακα.
- Πληροφορίες από κατοίκους του χωριού
- Περιδιαβάζοντας την Κύπρο: Λάρνακα, Πόλη και Επαρχία, Γιώργος Καρούζη, ΣΕΛΑΣ, Λευκωσία 2007.
- Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, Αρκτίνος, Λευκωσία 2011-2012.
