Αγία Άννα, Λάρνακα - Συνέντευξη
Ποια είναι τα συναισθήματά σας όταν ακούτε την λέξη Τουρκοκύπριος, τι σας
έρχεται στο μυαλό; Κάτι θετικό ή αρνητικό;
Ποτέ δεν σκέφτομαι κάτι αρνητικό για
αυτούς, εμείς ζήσαμε καλά με τους Τουρκοκύπριους. Ήμασταν μισοί Ελληνοκύπριοι
και μισοί Τουρκοκύπριοι στο χωριό όλα τα είχαμε κοινά. Τα σπίτια μας ήταν
ανάμικτα. Η γειτόνισσα μου εδώ δίπλα, ήταν Τουρκού.
Πως ήταν οι σχέσεις μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων στο χωριό σας;
Ήμασταν όλοι πολύ καλά, περνούσαμε πολύ καλά
μαζί. Πηγαίναμε μαζί στο θέρισμα, στο μάζεμα των ελιών. Όταν ζύμωναν μας
έφερναν ψωμί ζεστό, το ίδιο και εμείς φυσικά. Όταν ήταν το μπαϊράμι τους και
έσφαζαν ζώα πάντα μας έφερναν και εμάς κρέας. Όταν ήταν οι Σήκωσες μας άρμεγαν
και μας έφερναν με τους κουβάδες γάλατα επειδή γνώριζαν ότι θα κάναμε μπουρέκια
και άλλα εδέσματα. Όλα μαζί τα κάναμε, θερίζαμε μαζί, μαζεύαμε ελιές μαζί,
ζυμώναμε μαζί, τραγουδούσαμε μαζί (γέλια). Και το Πάσχα το δικό μας που παίζαμε
τα πασχαλινά παιχνίδια έρχονταν και εκείνοι και παίζαμε μαζί. Γιορτάζαμε πάντα
μαζί. Έρχονταν σπίτι μας, εμείς πηγαίναμε σπίτι τους, βλέπαμε μαζί τηλεόραση,
περνούσαμε πολύ καλά.
Μια μικρή Τουρκού την βύζαινε η μάνα μου,
η μητέρα της πήγαινε και μας θέριζε και το μωρό της τότε ήταν βρέφος. Η μητέρα
μου βύζαινε τον αδερφό μου και βύζαινε και το μωρό της Τουρκούς, εκείνη την κορούλα.
Πριν πεθάνει η μητέρα μου, γονάτισε μπροστά της, έκλαιγε, της φιλούσε τα χέρια
και της είπε θέλω να μου κάνεις χαλάλι το γάλα που με βύζαξες.
Είχατε ποτέ διαφορές λόγω της διαφορετικής θρησκείας που είχατε;
Δεν έπαιζε ρόλο στην καθημερινότητα μας το
ότι εκείνοι ήταν Μουσουλμάνοι και εμείς Τουρκοκύπριοι. Το ξέρετε ότι έφερναν
λάδι οι Τουρκούες του χωριού και σκούπιζαν, καθάριζαν την εκκλησία της Αγίας
Άννας; Είχε κάνει θαύμα η Αγία Άννα σε μια Τουρκού, την γειτόνισσά μου, εδώ
δίπλα έμενε. Είχε πρόβλημα, γεννούσε τα μωρά και μετά από λίγες μέρες πέθαιναν.
Όταν ήταν έγκυος το τελευταίο μωρό της φοβόταν όταν ήταν να το γεννήσει,
πίστευε πως και αυτό θα πέθαινε όπως τα υπόλοιπα μωρά της. Τότε ήταν που πήγε η
Αγία Άννα στον ύπνο της, και της είπε έλα να σε πάρω σπίτι μου. Και την πήρε
στην εκκλησία του χωριού. Στα παλιά χρόνια, όταν η εκκλησία της Αγίας Μαρίνας
ήταν μοναστήρι, η πόρτα ήταν στο πλευρό που είναι τα κυπαρίσσια. Την έβαλε στον
ύπνο της από την πόρτα την παλιά. Μπήκε μέσα στην εκκλησία και της έδειξε το
ιερό και της είπε: «Βλέπεις αυτή την μπουκάλα με το κρασί; Να πεις τους
επιτρόπους να έρθουν να σου το φέρουν. Μέσα έχει σαράντα κουταλιές, μόλις γεννήσεις
θα δίνεις του μωρού σου μια κουταλιά την ημέρα, να πίνει και δεν θα πεθάνει.
Και μόλις τελειώσει το κρασί, να την γεμίσεις και να την φέρεις να την βάλουν
εκεί που ήταν.» Και πράγματι έτσι έκανε η Τουρκού η γειτόνισσα μου. Και όπως
της είπε σαράντα κουταλιές, σαράντα είχε μέσα. Το έδινε του μωρού της και
έζησε, μεγάλωσε έγινε κοτζάμ γυναίκα και έκανε και δέκα μωρά. Μετά από αυτό το
περιστατικό, όταν πάθαιναν κάτι οι Τουρκούες παρακαλούσαν πάντα την Αγία Άννα.
Και γνωρίζετε, παλαιά δεν είχαμε σκούπες και πήγαιναν σκυφτές σκυφτές και
σκούπιζαν την εκκλησία. Έπαιρναν λάδι και άναβαν το καντήλι της Αγίας Άννας.
Έναν άλλο περιστατικό που θυμάμαι, παλιά
ένας Τούρκος έκλεψε τα Άγια Μυστήρια και την κορόνα του Δεσπότη, επειδή στο
μοναστήρι εδώ είχε Μητροπολίτη, ήταν Μετόχι του Σταυροβουνιού. Τα έκλεψε λοιπόν
από την εκκλησία και τα έκρυψε μέσα στο διπλανό χωράφι. Τότε πήγε η Αγία Άννα
στον ύπνο του και του είπε εάν δεν πάρεις τα πράγματα πίσω στον τόπο τους, εκεί
που τα βρήκες, μέσα στο σπίτι σου θα είσαι εσύ και έξω θα είναι ο βρώμος σου.
Βρώμισε το κορμί του ζωντανός. Το σπίτι του είναι εκεί που σήμερα είναι το
ανθοπωλείο. Περνούσε τότε ο κόσμος από τον δρόμο και βρομούσε το κορμί του.
Όταν μετά εκείνος που είχε το χωράφι δίπλα από την εκκλησία, το όργωνε ανακάλυψε
τα κλεμμένα και τα βρήκαν. Την κορόνα τώρα την έχουν στο μουσείο, στην
Αρχιεπισκοπή.
Μπορείτε να μας πείτε ποια άλλα μικτά χωριά υπήρχαν στην περιοχή;
Μικτό χωριό ήταν και τα Πυργά, το Καλό
Χωριό, τα Κελιά, είχε πολλά, η Λουρουτζίνα. Μάλιστα στην Λουρουτζίνα όταν έγινε
μια φασαρία με κάτι χρέη που τους έβαζε η κυβέρνηση, τους φόρους που τους έβαζαν
να πληρώνουν, έγιναν Τούρκοι μεν αλλά ήταν Κρυπτοχριστιανοί, για να μην
πληρώνουν φόρους επιπλέον.
Τι γλώσσα μιλούσατε μεταξύ σας, γνωρίζατε και τις δύο γλώσσες;
Εμείς μιλούσαμε Τουρκικά και εκείνοι
Ελληνικά. Δεν ξέχασα τα Τουρκικά που έμαθα. Στην αριθμητική όσα Ελληνικά ξέρω,
ξέρω και τόσα Τουρκικά. Ήξερα και πολλά τραγούδια παλιά, τώρα με το πέρασμα του
χρόνου τα έξω ξεχάσει.
Γνωρίζεται από πότε υπήρχαν Τουρκοκύπριοι στο χωριό σας;
Εγώ γεννήθηκα 1947 και υπήρχαν. Υπήρχαν ακόμα
και όταν γεννήθηκε ο πατέρας μου το 1921 αλλά και πολύ πιο πριν.
Υπήρξε ποτέ κάποιο αρνητικό περιστατικό που συνέβη μεταξύ Ελληνοκύπριων και
Τουρκοκύπριων στο χωριό και που θα θέλατε να μας διηγηθείτε;
Μέσα στο χωριό ουδέποτε συνέβη κάποιο
αρνητικό περιστατικό μεταξύ μας. Μόνο οι Κοσιάτες (από το χωριό Κόσιη) μια
φορά, πήγαν και έκοψαν τον δρόμο κάτω που είναι η κούρβα. Περίμεναν να περάσει
το λεωφορείο του Παναγιώτη του παπά του Ψευδιώτη (από το χωριό Ψευδάς) που έπαιρνε
τους μαθητές σχολείο και στην επιστροφή έφερνε τους εργάτες που δούλευαν στην
Λάρνακα, και θα έκοβαν τον δρόμο τους να τους σκοτώσουν μέσα στο λεωφορείο. Εγώ
τους άκουσα από την τρύπα του στάβλου μας που πήγα να ταΐσω τα ζωντανά. Τους
άκουσα που το συζητούσαν και επειδή γνώριζα τούρκικα κατάλαβα τι κανόνιζαν να
κάνουν. Ήρθα τρεχάτη σπίτι και το είπα της μάνας μου. Η μάνα μου τους ειδοποίησε
και έτσι γλύτωσαν. Αλλά όπως σας είπα, αυτοί δεν ήταν χωριανοί μας ήταν από την
Κόσιη που έμεναν μόνο Τούρκοι. Στα χωριά που ήταν μόνο Τούρκοι δεν γνώριζαν πως
είναι να ζουν μαζί μας, ήταν φανατισμένοι.
Μετά τον πόλεμο οι σχέσεις σας άλλαξαν;
Όλοι οι χωριανοί μας που έφυγαν μετά τον
πόλεμο έρχονται και μας βλέπουν. Οι σχέσεις μας δεν άλλαξαν καθόλου. Όταν
έρχονται να δουν τα σπίτια τους πάντα έρχονται και σπίτι μου να με δουν.
Περισσότερες πληροφορίες όσον αφορά το χωριό της Αγίας Άννας.
Περισσότερες πληροφορίες όσον αφορά το χωριό της Αγίας Άννας.
